Ter terechtzitting in hoger beroep heeft de raadsman primair bepleit dat de verdachte heeft gehandeld uit noodweer, als bedoeld in artikel 41, eerste lid, Sr, zodat zij dient te worden ontslagen van alle rechtsvervolging. Daartoe heeft de raadsman aangevoerd dat de verdachte zich geconfronteerd zag met een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van haar zoon, tegen welke aanranding verdediging noodzakelijk was.

Zowel de verdachte als haar zoon hebben namelijk verklaard dat aangever in de avond van 27 juni 2024 uit het niets de zoon van de verdachte aanviel, waarbij hij hem meermaals heeft geslagen en door de woonkamer heeft gegooid. Uit de verklaringen van de verdachte en haar zoon kan voorts worden opgemaakt dat de zoon van de verdachte niet in staat was om zich op eigen kracht te onttrekken aan de aanranding door aangever. Daarbij speelt een rol dat de zoon van de verdachte gehandicapt, licht verstandelijk beperkt en zeer slechtziend is. Verdediging tegen de aanranding door aangever was dus noodzakelijk, zodat aan het subsidiariteitsvereiste is voldaan, aldus de raadsman. Datzelfde geldt voor het proportionaliteitsvereiste. Daartoe heeft de raadsman aangevoerd dat de ernst van de aanranding aanzienlijk was, dat, gelet op de verschillen in geslacht, leeftijd en lichaamsbouw tussen aangever (man, geboren in 1973) en de verdachte (vrouw, geboren in 1962) sprake was van een fysieke ongelijkheid tussen beiden en, tot slot, dat de verdachte, alvorens zij overging tot het steken van aangever met een mes, minder ingrijpende middelen heeft aangewend om de aanranding te doen afwenden. Zo heeft de verdachte eerst geroepen dat aangever haar zoon moest loslaten en hem met een plastic fles op zijn rug geslagen.

De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat een beroep op noodweer, als bedoeld in artikel 41, eerste lid, Sr, niet kan slagen. Weliswaar was volgens de advocaat-generaal sprake van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van de zoon van de verdachte, waartegen verdediging geboden was, doch het door de verdachte toegepaste verdedigingsmiddel – meermalen steken met een mes in het bovenlichaam van aangever – stond niet in redelijke verhouding tot de ernst van de aanranding, zodat aan het proportionaliteitsvereiste niet is voldaan.

Het hof stelt voorop dat voor een geslaagd beroep op noodweer, als bedoeld in artikel 41, eerste lid, Sr vereist is dat sprake is van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van verdachtes eigen of andermans lijf, eerbaarheid of goed (noodweersituatie), waartegen verdediging noodzakelijk is (subsidiariteitseis). Als de verdachte zich aan de aanranding had kunnen én moeten onttrekken, is niet voldaan aan deze eis. Voorts is vereist dat de gekozen wijze van verdediging tegen de aanranding geboden/proportioneel is (proportionaliteitseis). Van belang in dat verband is of de gedraging van de verdachte – als verdedigingsmiddel – niet in onredelijke verhouding staat tot de ernst van de aanranding. De keuze van het verdedigingsmiddel en de wijze waarop het is gebruikt, staan bij de beoordeling van de proportionaliteit centraal. Bij de vraag of aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit is voldaan, kan de persoon van degene die zich op noodweer beroept van belang zijn. Van de ene persoon mag bijvoorbeeld op grond van zijn hoedanigheid of bijzondere vaardigheden meer worden gevergd op het vlak van de proportionaliteit dan van een ander.

Voor de vaststelling van de feiten en omstandigheden waarop een beroep op noodweer steunt, geldt – anders dan voor de beslissing over de bewezenverklaring – niet als maatstaf dat deze feiten en omstandigheden zich ‘buiten redelijke twijfel’ hebben voorgedaan. Bij de beoordeling van de feitelijke grondslag van het beroep op noodweer gaat het er slechts om dat die feitelijke toedracht, gelet op wat daarover door of namens de verdachte is aangevoerd en in het licht van het verhandelde ter terechtzitting, voldoende aannemelijk is geworden. Aan het oordeel dat de gestelde feitelijke grondslag voldoende aannemelijk is geworden, staat enige onzekerheid over de precieze feitelijke toedracht niet in de weg.

Uit het dossier en het verhandelde ter terechtzitting, in het bijzonder de verklaringen van de verdachte en haar zoon, leidt het hof, met het oog op het door de verdediging gevoerde noodweerverweer, de volgende feiten en omstandigheden af. Het hof acht deze feiten en omstandigheden aannemelijk geworden.

In de avond van 27 juni 2024 bevonden de verdachte, op dat moment 62 jaar oud, haar toen vijftienjarige zoon, die geestelijk en lichamelijk beperkt, slechthorend en slechtziend is, en aangever, op dat moment 51 jaar oud, zich in de (kleine) woonkamer van de woning van de verdachte aan de [pleegplaats] . De verdachte zou de vloer van haar woonkamer (laten) vervangen en wilde op voornoemde avond de meubels en oude vloer uit de woonkamer verwijderen. Aangever en haar zoon zouden de verdachte hierbij helpen. Op enig moment, nadat de verdachte en haar zoon tegen aangever hadden gezegd dat hij weg moest gaan, viel aangever zeer onverwacht en zonder aanleiding de zoon van de verdachte aan en begon hem, onder meer tegen zijn hoofd, te stompen en te slaan. Daarop heeft de zoon van de verdachte zich proberen te verweren en (in zijn eigen woorden) een beetje teruggeslagen, maar aangever bleef hem slaan, pakte hem vast en liet hem niet los. Verbalisant [verbalisant 8] , die na het incident ter plaatse kwam, constateerde dat in het shirt dat de zoon van de verdachte droeg, meerdere gaten en scheuren zaten. De verdachte zag dat haar zoon werd aangevallen door aangever en niet uit eigen beweging weg kon komen. Daarop heeft de verdachte aangever aan zijn shirt en aan zijn haren getrokken, geroepen dat hij moest stoppen en van haar zoon moest afblijven en hem, aangever, met een deels gevulde plastic fles op zijn rug geslagen. Omdat aangever de zoon van de verdachte niet losliet en bleef stompen en slaan, heeft de verdachte een keukenmes gepakt en aangever daarmee gestoken, waarvan vier keer in de rechterbovenrug en één keer in de rechterborstkas. Op dat moment liet aangever de zoon van de verdachte los en verliet hij de woning. Vrijwel direct daarna hebben de verdachte en haar zoon 112 gebeld en is de politie ter plaatse gekomen.

Het hof is van oordeel dat de gedragingen van aangever in de avond van 27 juni 2024 – het plotseling en zonder aanleiding (onophoudelijk) slaan en stompen van de zoon van de verdachte, onder meer tegen zijn hoofd, hem vasthouden en niet loslaten – kunnen worden gekwalificeerd als een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van de zoon van de verdachte. Het lukte de zoon van de verdachte niet om zich uit eigen beweging aan deze aanranding te onttrekken. Daarbij is van belang dat aangever ten tijde van de aanval 51 jaar oud was, terwijl de zoon van de verdachte slechts 15 jaar oud was. Hoewel de zoon van de verdachte volgens de verklaring van de verdachte bij de politie “een boom van een kerel” was en is, is hij ook geestelijk en lichamelijk beperkt, slechthorend en slechtziend. Omdat aangever, ondanks weerstand van de zoon van de verdachte en dringende verzoeken van de verdachte om de aanranding te staken, de aanranding onophoudelijk voortzette, is het hof van oordeel dat de verdachte, die haar zoon immers niet alleen kon laten bij aangever, genoodzaakt was het lijf van haar zoon te verdedigen tegen de aanranding. Met de rechtbank is het hof evenwel van oordeel dat de gedraging van de verdachte – het vijfmaal met een (kartel)mes steken in het bovenlichaam van aangever – als verdedigingsmiddel niet in redelijke verhouding stond tot de ernst van de aanranding. Dat de verdachte eerst heeft geprobeerd de aanranding met minder ingrijpende middelen af te weren – zij heeft aangever aan zijn shirt en haar getrokken en hem met een deels gevulde waterfles op zijn rug geslagen – doet aan voorgaand oordeel van het hof niet af.

Het hof merkt op dat de verdachte, al tijdens het politieverhoor op 28 juni 2024, verklaard heeft dat zij tijdens de aanval op haar zoon hoorde dat aangever tegen haar zoon zei dat hij hem zou vermoorden/doden, dat zij dacht en vreesde dat aangever dit ook echt zou doen en dat zij daarop het keukenmes heeft gepakt en aangever is gaan steken. Ter terechtzitting in eerste aanleg en in hoger beroep heeft de verdachte dit herhaald. De zoon van de verdachte is bij zijn politieverhoor met voormelde verklaring van de verdachte geconfronteerd en heeft daarop desgevraagd verklaard dat hij niet gehoord heeft dat aangever dit gezegd heeft. Desalniettemin acht het hof de verklaring van de verdachte (ook) op dit punt betrouwbaar en aannemelijk. Daarbij overweegt het hof dat het, gelet op de omstandigheden dat de zoon van de verdachte slechthorend is en door aangever werd aangevallen en op zijn hoofd geslagen, goed mogelijk is dat die zoon niet alles wat tijdens de aanranding (een plotselinge gevechtssituatie) door aangever en/of de verdachte gezegd is, heeft meegekregen. Het hof ziet verder geen reden om aan de verklaring van de verdachte te twijfelen.

Het hof is van oordeel dat de opmerking van aangever dat hij de zoon van de verdachte zou vermoorden/doden weliswaar de aanranding door aangever ernstiger en de noodzaak tot verdediging groter en pregnanter maakt, doch dat de gedraging van de verdachte – het vijfmaal met een (kartel)mes steken in het bovenlichaam van aangever – als verdedigingsmiddel ook dan niet in redelijke verhouding stond tot de ernst van de aanranding.

Aan het proportionaliteitsvereiste is aldus niet voldaan, zodat het beroep van de verdediging op noodweer niet kan slagen.

Met de rechtbank acht het hof het bewezenverklaarde feit, door de rechtbank terecht gekwalificeerd als poging tot doodslag, strafbaar.

Noodweerexces

Ter terechtzitting in hoger beroep heeft de raadsman subsidiair bepleit dat de verdachte heeft gehandeld uit noodweerexces, als bedoeld in artikel 41, tweede lid, Sr, zodat zij om die reden dient te worden ontslagen van alle rechtsvervolging. Daartoe heeft de raadsman aangevoerd dat bij de verdachte als gevolg van de ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van haar zoon door aangever waaraan haar zoon zich niet uit eigen beweging kon onttrekken en waartegen verdediging (derhalve) noodzakelijk was, een hevige gemoedsbeweging (angst en paniek) ontstond, die er vervolgens toe heeft geleid dat de verdachte de grenzen van de noodzakelijke verdediging mogelijk heeft overschreden. De raadsman heeft benadrukt dat de verdachte op 27 juni 2024 weliswaar al lange tijd met aangever in conflict was, maar dat dit conflict niet de aanleiding was voor het handelen van de verdachte. Die aanleiding was namelijk de ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van haar zoon door aangever, aldus de raadsman. Voorts heeft de raadsman aangevoerd dat uit het feit dat verbalisanten [verbalisant 4] en [verbalisant 5] , die na het incident ter plaatse zijn gegaan, in het door hen opgestelde proces-verbaal hebben opgeschreven dat de verdachte op dat moment rustig was en meewerkte, niet kan worden afgeleid dat de verdachte niet (daarvoor) in een hevige gemoedsbeweging verkeerde. Het is immers goed mogelijk dat de verdachte op dat moment in shock was. Daar komt bij dat de moeder van de verdachte, met wie de verdachte direct na het incident telefonisch contact had opgenomen, verklaard heeft dat haar dochter verward op haar overkwam. Tot slot heeft de raadsman het hof erop gewezen dat, mocht het hof aannemen dat de verdachte, zoals door de zoon van de verdachte is verklaard, tegen aangever heeft gezegd dat ze een mes ging pakken, uit rechtspraak van de Hoge Raad volgt dat ‘bewust handelen’ niet zonder meer onverenigbaar is met het vereiste van “een hevige gemoedsbeweging”, als bedoeld in artikel 41, tweede lid, Sr.

De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat een beroep op noodweerexces, als bedoeld in artikel 41, tweede lid, Sr, niet kan slagen. Daartoe heeft de advocaat-generaal aangevoerd dat bij de verdachte weliswaar sprake was van een hevige gemoedsbeweging als gevolg van de ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van haar zoon door aangever, doch dat het disproportionele handelen van de verdachte jegens aangever – het vijfmaal met een (kartel)mes steken in het bovenlichaam van aangever – niet het onmiddellijke gevolg was van deze hevige gemoedsbeweging, maar van een reeds eerder bij de verdachte bestaande emotie jegens aangever.

Het hof stelt voorop dat noodweerexces, als bedoeld in artikel 41, tweede lid, Sr in beeld kan komen als aan alle vereisten voor noodweer is voldaan, behalve aan het proportionaliteitsvereiste omdat sprake is van een al dan niet verontschuldigbare “overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging”. Van een verontschuldigbare overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging kan sprake zijn indien:

Het hof heeft hiervoor onder Noodweer reeds overwogen dat de verdediging van de verdachte tegen de ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van haar zoon door aangever weliswaar noodzakelijk, maar niet proportioneel was. Naar het oordeel van het hof was aldus sprake van een overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging. De vraag die het hof vervolgens dient te beantwoorden, is of deze overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging verontschuldigbaar en daarom niet strafbaar is.

Voor wat betreft de feiten en omstandigheden die het hof in casu aannemelijk acht en derhalve aanneemt, verwijst het hof naar hetgeen hiervoor onder Noodweer is overwogen. In aanvulling daarop leidt het hof uit het dossier en het verhandelde ter terechtzitting, in het bijzonder de verklaringen van de verdachte en haar zoon, met het oog op het door de verdediging gedane beroep op noodweerexces, de volgende feiten en omstandigheden af. Het hof acht ook deze feiten en omstandigheden aannemelijk geworden.

In de avond van 27 juni 2024 te [pleegplaats] was sprake van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van de zoon van de verdachte door aangever, tegen welke aanranding verdediging noodzakelijk was. De zoon van de verdachte was niet in staat om zich uit eigen beweging aan de aanranding te onttrekken en aangever bleef, ondanks weerstand van de zoon en dringende verzoeken en pogingen van de verdachte om de aanranding te staken, de zoon vasthouden, slaan en stompen. De verdachte zag de angst in de ogen van haar zoon en raakte in paniek. Op het moment dat zij aangever hoorde zeggen dat hij haar zoon zou vermoorden/doden, sloegen bij haar, zo verklaarde zij bij de politie, de stoppen door. De verdachte was bang dat aangever daartoe daadwerkelijk zou overgaan. Tijdens het tweede verhoor bij de politie heeft de verdachte dienaangaande verklaard dat zij wist dat aangever gevaarlijk was en dat zij om die reden een dergelijke opmerking van aangever (“ik maak je wel dood”) serieus neemt. Vervolgens pakte de verdachte van het aanrecht in de (deels open) keuken, op korte afstand van waar aangever en de zoon van de verdachte zich bevonden, een (kartel)mes. Daarmee heeft zij aangever vijf keer in zijn bovenlichaam gestoken. Hierna liet aangever de zoon van de verdachte los en verliet hij de woning.

Uit het dossier volgt dat de verdachte in de maanden voorafgaand aan 27 juni 2024 bij de politie verschillende meldingen had gedaan van bedreiging, mishandeling en afpersing door aangever. Naar aanleiding van één van deze meldingen – in het dossier wordt gesproken van een casus van huiselijk geweld – is aan aangever zelfs een huis-/contactverbod met betrekking tot (de woning van) de verdachte opgelegd. Ook heeft de verdachte verklaard dat aangever drugsverslaafd en als gevolg daarvan soms erg onvoorspelbaar was en dat hij wel eens stemmen in zijn hoofd hoorde en psychotisch was.

Uit het reclasseringsadvies d.d. 9 juli 2024 volgt voorts dat de wijkagent van de wijk waarin de verdachte woonachtig was tegen de reclassering heeft verteld dat aangever de verdachte volledig controleerde, dat de verdachte geen vrije keuze had om nee te zeggen tegen aangever en dat de verdachte door (de familie van) aangever, die in het huis achter dat van de verdachte woonde, constant in de gaten werd gehouden.

Met de rechtbank is het hof van oordeel dat bij de verdachte naar aanleiding van de ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van haar zoon door aangever een hevige gemoedsbeweging is ontstaan. Deze hevige gemoedsbeweging was het onmiddellijke gevolg van de aanranding door aangever en niet van een al eerder bij de verdachte jegens aangever bestaande emotie, zoals kwaadheid. Weliswaar was op de datum van het incident sprake van een reeds langdurig conflict tussen de verdachte en aangever, maar dit conflict vormde naar het oordeel van het hof niet de aanleiding voor het handelen van de verdachte. In dat verband merkt het hof op dat de verdachte, na het verbreken van de relatie met aangever, zelf de hulp had ingeroepen van aangever bij de verbouwing van haar keuken en de herinrichting van de woonkamer. Het hof acht wel aannemelijk dat de gebeurtenissen tussen de verdachte en aangever die voorafgingen aan het incident, invloed kunnen hebben gehad op het ontstaan van de hevige gemoedsbeweging bij de verdachte. De verdachte had – blijkens de hiervoor genoemde meldingen – in het verleden namelijk meer dan eens ervaren dat aangever agressief en onvoorspelbaar kon zijn, zodat de vrees dat hij, mede gelet op de door hem geuite bedreiging jegens de zoon van de verdachte, te ver zou gaan in de uitoefening van het geweld tegen die zoon niet ongefundeerd was.

In het requisitoir van de advocaat-generaal wordt groot gewicht toegekend aan de verklaring van de zoon van de verdachte dat hij zijn moeder heeft horen roepen dat zij een mes ging pakken in de keuken. De verdachte heeft echter steeds ontkend dit te hebben geroepen. Ook aangever heeft niet verklaard dat hij de verdachte iets dergelijks heeft horen roepen. Daarbij tekent het hof aan dat de zoon van de verdachte slechthorend is. Dit alles maakt dat het hof niet kan vaststellen dat de verdachte een dergelijke uitlating zou hebben gedaan, zodat het hof hieraan voorbijgaat, wat er verder ook van zij. Daarbij heeft het hof in aanmerking genomen dat, zoals de raadsman van de verdachte terecht heeft aangevoerd, uit rechtspraak van de Hoge Raad volgt dat ‘bewust handelen’ niet zonder meer onverenigbaar is met het vereiste van “een hevige gemoedsbeweging”, als bedoeld in artikel 41, tweede lid, Sr.

Ten overvloede merkt het hof nog op dat de raadsman eveneens terecht heeft aangevoerd dat uit het feit dat verbalisanten [verbalisant 4] en [verbalisant 5] , die na het incident ter plaatse zijn gegaan, in het door hen opgestelde proces-verbaal hebben opgeschreven dat de verdachte op dat moment rustig was en meewerkte, niet kan worden afgeleid dat de verdachte niet (daarvoor) in een hevige gemoedsbeweging verkeerde. Dat de verdachte na het incident rustig was, kan immers allerlei oorzaken hebben en daarbij is het goed mogelijk dat de verdachte in shock was.

Gelet op het voorgaande, is het hof van oordeel dat aan de vereisten van noodweerexces, als bedoeld in artikel 41, tweede lid, Sr, is voldaan. Dit betekent dat de verdachte niet strafbaar is voor het bewezenverklaarde en dient te worden ontslagen van alle rechtsvervolging.

“Moderner uitgedrukt gaat het om de toets of de verdediging proportioneel was, vooral de keuze van de verdedigingswijze (bijvoorbeeld slaan, steken of schieten) en de intensiteit ervan (zo veel en zo hard slaan, schieten op vitale of minder vitale lichaamsdelen). Die proportionaliteitstoets wordt vooral door de omstandigheden van het geval bepaald. In recente rechtspraak wordt echter duidelijk aangegeven dat ‘de proportionaliteitstoets ertoe strekt om niet ook dan een gedraging straffeloos te doen zijn indien zij – als verdedigingsmiddel – niet in redelijke verhouding staat tot de ernst van de aanranding’ alsmede dat die maatstaf tot een terughoudende toetsing van de verdediging noopt. De precieze manier van verdedigen behoeft dus zeker niet de beste te zijn.

De wetgever heeft mijns inziens inderdaad beoogd om ‘wanverhoudingen’ tussen doel en middel, disproportionaliteit buiten de noodweerbevoegdheid te houden. Het proportionaliteitsvereiste zou dan in ieder geval excessen eruit moeten zeven (zoals het doodsteken van iemand die bij een beroving minder dan één gram cocaïne en tien gulden heeft buitgemaakt) en voor een (niet te zwaar aangezette) redelijkheidstoetsing moeten zorgen. Het is niet de bedoeling geweest om de gekozen verdediging op een weegschaal te leggen en de vraag te stellen of de verdediging optimaal is geweest. Een wat ruimhartiger toetsing van de proportionaliteit past ook bij het rechtsordehandhavingsaspect van noodweer. Het doet bovendien recht aan de psychologische werkelijkheid van de burger ten tijde van de aanranding; ongevraagd, onverwacht en doorgaans ongeoefend heeft deze zich immers moeten verdedigen en dat kan tot een wat mildere beoordeling van de proportionaliteit leiden. Een zekere ruimhartigheid lijkt ook te passen bij de tijdgeest in onze ‘veiligheidsmaatschappij’. Van belang kan hier overigens ook worden het bestaan van noodweerexces, dat begrijpelijke overschrijdingen van vooral de proportionaliteit kan verontschuldigen.

Het bestaan van de onderzoeksgrond neemt niet weg dat, naar het oordeel van het hof, sprake is van de situatie als bedoeld in artikel 67a, derde lid, van het Wetboek van Strafvordering, nu er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat het beroep van de verdachte op noodweer, dan wel noodweerexces, kans van slagen heeft. Dit geldt ook – het nog te verrichten onderzoek heeft daarop betrekking – ingeval er vanuit moet worden gegaan dat verdachte zelf het mes, waarmee het slachtoffer is gestoken, uit de woning heeft gepakt en daarmee naar buiten is gegaan.

Het hof wijst er op dat ’s hofs oordeel is gebaseerd op het procesdossier zoals dat thans beschikbaar is. De zittingsrechter zal op basis van het uiteindelijke dossier en het onderzoek ter terechtzitting een definitief inhoudelijk oordeel vellen.

Gelet op het vorenoverwogene zal het hof de beschikking van de rechtbank vernietigen, de vordering van de officier van justitie tot verlenging van de gevangenhouding van verdachte afwijzen en de voorlopige hechtenis van verdachte opheffen.

Geen ernstig geschokte rechtsorde

Ook in een zaak die speelde bij de rechtbank Zeeland West-Brabant (niet gepubliceerd) werd de vordering tot gevangenhouding afgewezen omdat niet voldaan werd aan het criterium van de geschokte rechtsorde, De rechtbank overwoog het volgende:

“Wanneer het publiek bekend is met alle feiten en omstandigheden waaronder dit vermoedelijk begane feit werd gepleegd, moet worden aangenomen, moet er worden aangenomen dat er geen reacties van het publiek komen bij vrijlating. Deze omstandigheden leiden ertoe dat de vordering gevangenhouding moet worden afgewezen en het bevel tot voorlopige hechtenis moet worden opgeheven.”

Bij de beantwoording van de vraag of verdachte heeft gehandeld uit noodweer, stelt de rechtbank voorop dat voor een succesvol beroep op noodweer is vereist dat sprake is van verdediging tegen een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van eigen of andermans lijf, eerbaarheid of goed, of van een onmiddellijk dreigend gevaar voor zo een aanranding. Voorts moet de gehanteerde wijze van verdediging noodzakelijk en geboden zijn. Laatstgenoemde eis heeft betrekking op de vragen of verdediging tegen de aanranding noodzakelijk was en of de gekozen wijze van verdediging tegen de aanranding geboden (proportioneel) was (vgl. Hoge Raad 22 maart 2016, ECLI:NL:HR:2016:456).

Op basis van de inhoud van het strafdossier en het verhandelde ter terechtzitting acht de rechtbank de volgende feiten en omstandigheden aannemelijk geworden:

Op zaterdag 29 oktober 2016 omstreeks 00.30 uur werd verdachte door een vriend, [vriend verdachte 1] , opgehaald van het station te Schagen. Verdachte is naar de voor het station gereedstaande auto van [vriend verdachte 1] gelopen en heeft zijn tas in de auto gelegd. [vriend verdachte 1] bleek in het gezelschap van [vriend verdachte 2] , die op dat moment naast de auto stond en was verwikkeld in een discussie met een jongen die verdachte niet kende en later [betrokkene 1] bleek te zijn. Ook (de verdachte onbekende) [slachtoffer] en [betrokkene 2] stonden in de buurt van de auto. [slachtoffer] en [betrokkene 1] waren onder invloed van alcohol en getuige zijn uitdagende gedrag was [betrokkene 1] duidelijk uit op een conflict. Toen verdachte vroeg wat er aan de hand was tussen [vriend verdachte 2] en [betrokkene 1] , escaleerde het tot dan toe woordelijke conflict plotseling in een fysieke confrontatie gericht tegen verdachte. Verdachte heeft verklaard dat aangever [slachtoffer] direct met een geheven gebalde vuist op hem afkwam en hem op deze dreigende manier naar achteren dwong. De rechtbank ziet noch bevestiging noch weerlegging van deze verklaring in de verklaringen van getuigen. Wel is aannemelijk geworden dat in ieder geval [betrokkene 1] vrijwel direct op verdachte afkwam en hem een trap tegen het been gaf. In reactie op deze fysieke aanranding heeft verdachte [betrokkene 1] een vuistslag in het gezicht gegeven, waardoor [betrokkene 1] op de grond viel. Direct daarop volgend kwam [slachtoffer] met geheven gebalde vuist op verdachte af (gerend) en dreigde hij verdachte te slaan. Op dat moment heeft verdachte [slachtoffer] de tenlastegelegde vuistslag in het gezicht gegeven, waarna [slachtoffer] op straat neerviel en bewusteloos bleef liggen. Vervolgens kwam [betrokkene 2] op verdachte af. Hij sloeg verdachte en vervolgens hebben zij elkaar over en weer geslagen. Dit alles heeft zich afgespeeld binnen een tijdspanne van hooguit een tiental seconden, terwijl [vriend verdachte 1] en [vriend verdachte 2] zich buiten de confrontatie hielden en verdachte niet te hulp zijn geschoten.

Op basis van deze feiten en omstandigheden is de rechtbank van oordeel dat aannemelijk is geworden dat sprake was van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf van verdachte door [betrokkene 1] en van een direct daarop gevolgde, onmiddellijk dreigende aanranding van het lijf van verdachte door [slachtoffer] . De rechtbank oordeelt dat in de gegeven omstandigheden, met name de plotselinge en onvoorziene escalatie van de situatie door toedoen van (in ieder geval) [betrokkene 1] , en de snelheid waarmee [slachtoffer] en zijn vrienden achtereenvolgens op verdachte afkwamen, geen reële en redelijke mogelijkheid bestond voor verdachte om zich aan de situatie te onttrekken, laat staan dat dit van hem kon worden gevergd. Tevens is de rechtbank van oordeel dat de gehanteerde wijze van verdediging, het slaan met de gebalde vuist in het gezicht van [slachtoffer] , niet in wanverhouding staat tot de dreigende aanval door [slachtoffer] , waarbij de rechtbank de omstandigheden heeft betrokken dat de gebeurtenissen elkaar zeer snel opvolgden, [slachtoffer] met geheven vuist op verdachte afkwam en op dat moment niemand verdachte te hulp schoot. Dat aangever [slachtoffer] als gevolg van de vuistslag met zijn hoofd op straat is terechtgekomen en zwaar lichamelijk letsel heeft opgelopen, is zeer onfortuinlijk, maar de ernst van dit gevolg maakt niet zonder meer dat de handelwijze van verdachte als disproportioneel moet worden aangemerkt.

Concluderend is de rechtbank van oordeel dat, zoals is vereist, sprake was van verdediging tegen een onmiddellijk dreigende wederrechtelijke aanranding van verdachtes lijf en dat de gehanteerde wijze van verdediging noodzakelijk en geboden was, zodat het beroep op noodweer slaagt. Nu met de term ‘mishandeling’ in de zin van art. 300 Wetboek van Strafrecht mede de wederrechtelijkheid van de gedraging tot uitdrukking wordt gebracht (vgl. Hoge Raad 5 juli 2011, ECLI:NL:HR:2011:BQ6690) en door het slagende beroep op noodweer de wederrechtelijkheid aan de gedraging komt te ontvallen, zal verdachte worden vrijgesproken van de beschuldiging dat hij aangever [slachtoffer] heeft mishandeld (met zwaar lichamelijk letsel als gevolg).

Naar het oordeel van het hof getuigen de gedragingen van de verdachte en zijn beweegredenen daarvoor, zoals weergegeven onder f), veeleer van een zekere rationaliteit en doelgerichtheid bij de verdachte dan van hevige angst. Het hof acht dan ook niet aannemelijk geworden dat verdachtes handelen het onmiddellijke gevolg is geweest van een dusdanig hevige angst, dat deze kan worden aangemerkt als een hevige gemoedsbeweging als bedoeld in artikel 41, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht. In zoverre verwerpt het hof dan ook het verweer.