Putatief noodweer

Onder putatief noodweer wordt verstaan het geval dat een verdachte bij vergissing in de veronderstelling verkeert dat hij zich moet of mag verdedigen tegen dreigend gevaar. Een beroep op putatief noodweer(exces) slaagt als de verdachte verschoonbaar heeft gedwaald ten aanzien van het bestaan van een noodweersituatie. Daartoe dient vastgesteld te worden dat de verdachte in redelijkheid kon en mocht menen dat hij zich moest verdedigen op de wijze als hij heeft gedaan omdat hij verontschuldigbaar zich het dreigende gevaar heeft ingebeeld dan wel de aard van de dreiging verkeerd heeft beoordeeld.

Schulduitsluitingsgrond

Putatief noodweer is een ongeschreven schulduitsluitingsgrond. Een geslaagd beroep op putatief noodweer leidt tot afwezigheid van alle schuld. Hierop dient ontslag van rechtsvervolging plaats te vinden (OVAR).
Als het gaat om een culpoos delict, dient een geslaagd beroep op putatief noodweer te leiden tot vrijspraak.

Voorbeelden putatief noodweer

Een beroep op putatief noodweer kan worden gedaan indien:

• de verdachte (ten onrechte) in de veronderstelling verkeerde dat hij zou worden aangerand
• de verdachte ten onrechte denkt dat de aanranding wederrechtelijk is, terwijl er sprake is van een rechtmatige aanhouding door de politie

Beoordelingskader putatief noodweer

Een beroep hierop dient te worden beoordeeld volgens de criteria die ook voor een beroep op noodweer worden gehanteerd. Wil er sprake zijn van noodweer, dan dient allereerst vast te komen staan dat er sprake is geweest van een noodweersituatie. Daarvoor is nodig een ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding van verdachte of een ander. Ook een onmiddellijk dreigend gevaar voor een dergelijke aanranding wordt beschouwd als een ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding. Daarbij geldt dat uit objectieve omstandigheden moet kunnen worden afgeleid dat iemand daadwerkelijk op het punt staat om tot de aanval over te gaan.