Opgewerkt vertrouwen door sepot OM

Het vertrouwensbeginsel houdt in dat door het Openbaar Ministerie opgewekte verwachtingen in redelijkheid dienen te worden gehonoreerd, tenzij zwaarwichtiger belangen zich daartegen verzetten. Een toezegging door of namens het OM dat niet zal worden vervolgd, dient door het OM te worden nageleefd, mits deze toezegging het gerechtvaardigde vertrouwen wekt dat vervolging achterwege blijft. Indien zo’n toezegging duidelijk berust op een vergissing, is daarvan geen sprake. De rechter onderzoekt of sprake is van een toezegging en of de verdachte daarop mocht vertrouwen. Het OM kan echter alsnog vervolgen indien zwaarwegende belangen dat rechtvaardigen, bijvoorbeeld het belang van het slachtoffer of veranderde omstandigheden

ECLI:NL:HR:2015:2982:

• Een bij een verdachte op grond van een mededeling van het openbaar ministerie opgewekt vertrouwen dat hij in een bepaalde zaak niet verder zal worden vervolgd, zal alleen dan kunnen leiden tot niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie in de vervolging indien dat vertrouwen in de gegeven omstandigheden gerechtvaardigd is. (r.o. 2.3)
• Hiervoor wordt onder andere gekeken naar de ernst van de zaak

Bevestigt in ECLI:NL:GHAMS:2016:3709:

• Voor gerechtvaardigd vertrouwen moet de brief duidelijk en concreet zijn en er moet geen sprake zijn van een expliciete beperking

ECLI:NL:RBGEL:2026:1771:

• Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen informeel sepot (art. 167 Sv) en formeel sepot (art. 242 lid 2 Sv)
• Informeel sepot: het geval waarin in het stadium van het opsporingsonderzoek is beslist tot een (voorwaardelijk) sepot door politie of justitie
  • De wet stelt hiertoe geen eisen aan de vorm waarin dit gebeurd of de wijze waarop verdachte in kennis moet worden gesteld.
• Formeel sepot: beslissing om van verdere vervolging af te zien.
  • De beslissing moet de officier van justitie schriftelijk mededelen in de vorm van een kennisgeving van niet verdere vervolging. Deze beslissing mot ook aan verdachte worden betekend.

ECLI:NL:HR:2010:BK4448

• In geval sprake is van een sepot kan de officier van justitie niettemin tot een (nieuwe) vervolging overgaan als er nieuwe bezwaren zijn.

Opgewekt vertrouwen wel door medewerker OM

Het vertrouwen moet wel door het OM of bevoegdelijk door een ondergeschikte van het OM zijn gewekt (HR 2 juli 2013, NJ 2013, 563).Een mededeling door een politieagent is vaak onvoldoende (HR 13 september 1988, NJ 1989, 403).

Nieuwe bezwaren

De officier van justitie mag na een sepot alsnog vervolgen wanneer er sprake is van “nieuwe bezwaren”. Dit is geregeld in artikel 255 Wetboek van Strafvordering. Nieuwe bezwaren zijn bewijsmiddelen of verklaringen die pas na het sepot bekend zijn geworden of die niet eerder zijn onderzocht. Het OM moet voor opsporingsonderzoek naar deze nieuwe bezwaren voorafgaand machtiging van de rechter-commissaris verkrijgen. De Hoge Raad heeft dit bevestigd: zonder nieuwe bezwaren is het OM niet-ontvankelijk, maar bij nieuwe bezwaren mag alsnog vervolgd worden (ECLI:NL:HR:2025:888)