Aanwezigheidsrecht zitting

Het aanwezigheidsrecht houdt in dat een verdachte de kans moet krijgen om op zijn zitting aanwezig te zijn. Uitgangspunt is de berechting in tegenwoordigheid van de verdachte. Vandaar dat de regels omtrent de betekening van de dagvaarding strikt moeten worden nageleefd. Wanneer een verdachte door omstandigheden niet op zijn zitting aanwezig kan zijn, moet steeds beoordeeld worden of de zitting om die reden aangehouden moet worden. Een verdachte kan zelf om uitstel vragen maar in sommige gevallen moet de de rechter ambtshalve besluiten tot aanhouding van de zitting.

Achtergrond aanwezigheidsrecht

Een verdachte heeft op grond van art. 6 EVRM recht op berechting in zijn tegenwoordigheid, maar kan daarvan afstand doen, mits dat op ondubbelzinnige wijze wordt gedaan.
Daarnaast moet het aanwezigheidsrecht wel worden afgewogen tegen het belang van een behoorlijke rechtspleging. Wanneer de verdachte aangeeft gebruik te willen maken van zijn aanwezigheidsrecht kan dat niet makkelijk worden genegeerd.

Aanwezigheidsrecht tijdens detentie

Uitgangspunt is dat indien de dagvaarding van een verdachte die is ingeschreven in de basisregistratie personen, rechtsgeldig is betekend, de verdachte niet op de terechtzitting is verschenen en de ter terechtzitting aanwezige, door de verdachte uitdrukkelijk gevolmachtigde raadsvrouwe niet verzoekt de behandeling van de zaak aan te houden met het oog op de uitoefening van het aanwezigheidsrecht door de verdachte, de rechter – behoudens duidelijke aanwijzingen van het tegendeel – kan uitgaan van het vermoeden dat de verdachte vrijwillig afstand heeft gedaan van zijn recht om in zijn tegenwoordigheid te worden berecht. Nochtans bestaat de mogelijkheid dat achteraf moet worden vastgesteld dat aan het recht van de verdachte om in zijn tegenwoordigheid te worden berecht, is tekortgedaan. Dit kan zich voordoen indien de verdachte ten tijde van de behandeling van zijn zaak rechtens van zijn vrijheid was beroofd zonder dat dit de rechter bekend was.
Zo oordeelde de Hoge Raad dat het aanwezigheidsrecht was geschonden bij een verdachte die kort voor de zitting werd aangehouden en tegen de politie zei dat hij een zitting had (HR 20 juni 2017, ECLI:NL:HR:2017:1128). Anders was het in HR 4 oktober 2016, ECLI:NL:HR:2016:2240, NJ 2016/486, NbSr 2016/225 waar het ging om een verdachte die al enkele weken gedetineerd was voordat de terechtzitting plaatsvond in welk geval kan worden aangenomen dat de verdachte in voldoende mate in de gelegenheid is geweest een aanhoudingsverzoek te (doen) indienen en waarbij de bepaaldelijk gevolmachtigd advocaat wel aanwezig was. In die zaak oordeelde de Hoge Raad:
" Indien verdachte niet op de tz. is verschenen, maar de dagvaarding aan hem in persoon is betekend en de ttz. aanwezige, door verdachte uitdrukkelijk gevolmachtigde raadsman niet verzoekt de behandeling van de zaak aan te houden m.h.o. de uitoefening van het aanwezigheidsrecht door verdachte, kan de rechter uitgaan van het vermoeden dat verdachte vrijwillig afstand heeft gedaan van zijn recht om in zijn tegenwoordigheid te worden berecht. In die situatie brengt de enkele omstandigheid dat verdachte t.t.v. de behandeling van zijn strafzaak zich in detentie bevond zonder dat dit de rechter bekend was, niet mee dat achteraf moet worden vastgesteld dat feitelijk aan het recht van verdachte om in zijn tegenwoordigheid te worden berecht, is tekortgedaan."

Uitstel zitting aanvragen

De advocaat kan op de zitting om uitstel vragen maar vaak is het beter om eerder al een schriftelijk verzoek tot uitstel van de zitting in te dienen. In het verzoek moet worden aangegeven wat de reden is voor het verzoek tot uitstel en waar mogelijk moet dit ook worden onderbouwd met bewijsstukken.

Het kan onder andere gaan om uitstel wegens

> Meer informatie uitstel zitting

Ambtshalve aanhouding zitting bij niet verschijnen

In sommige gevallen is de rechter ambtshalve verplicht om de zitting aan te houden. Er hoeft dan niet eerst een verzoek tot uitstel te worden gedaan. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de verdachte gedetineerd is en om een of andere reden niet door justitie is overgebracht naar de zitting. Dit geldt alleen niet wanneer er afstand is gedaan van het aanwezigheidsrecht.

Ook wanneer er duidelijke aanwijzingen bestaan dat de verdachte niet vrijwillig afstand heeft gedaan van zijn aanwezigheidsrecht of voor de zitting in hoger beroep moet als uitgangspunt worden genomen dat de verdachte bij de zitting aanwezig wil zijn. 

> Uitstel zitting wegens detentie
> Meer informatie ambtshalve aanhouding bij niet verschijnen

Direct contact met een advocaat?
Meld gratis en vrijblijvend uw zaak aan.
Zaak aanmelden