De officier van justitie komt vrijwel standaard met een geschokte rechtsorde bij een 12-jaarsfeit, maar dat is niet altijd het geval. De advocaat moet kritisch zijn en waar mogelijk hiertegen verweer voeren.

Criterium geschokte rechtsorde

Het criterium voor de geschokte rechtsorde is dat het aannemelijk is dat de vrijlating van de verdachte een zodanig publiek onbehagen teweeg zal brengen dat dit zou leiden tot maatschappelijke onrust.

Schorsing bij voorlopige hechtenis

Bij een twaalf jaarsfeit met geschokte rechtsorde, zal de rechter slechts overgaan tot schorsing van de voorlopige hechtenis indien sprake is van zeer bijzondere persoonlijke omstandigheden. Enkele voorbeelden:

• Poging tot doodslag busschauffeur na slaan met kettingslot; schorsing onder stringente voorwaarden reclassering ( ECLI:NL:GHAMS:2016:3887).

Geschokte rechtsorde in hoger beroep

Allereerst is van belang: EHRM 9 december 2014, 15911/08 [Geisterfer vs. Nederland: een herleving van het voorarrest wegens het bestaan van een geschokte rechtsorde moet worden gestaafd aan de hand van concrete feiten en omstandigheden waaruit de maatschappelijke onrust zou blijken.

Voorts wordt verwezen naar de volgende jurisprudentie:

Gerechtshof Amsterdam, 28 oktober 2014, ECLI:NL:GHAMS:2014:4417
Het hof heeft nog de vraag onder ogen gezien in hoeverre de grond van de geschokte rechtsorde zich verhoudt tot een schorsing van de voorlopige hechtenis. Naar het oordeel van het hof hoeft het een het ander niet uit te sluiten. De geschokte rechtsorde is de grond voor het opleggen van de voorlopige hechtenis en betekent niet zonder meer dat die voorlopige hechtenis niet – onder voorwaarden – geschorst zou kunnen worden. Het ligt weliswaar voor de hand dat – indien een feit maatschappelijke beroering heeft veroorzaakt of indien de vrijlating van een verdachte die beroering zal kunnen veroorzaken – de verdachte in detentie blijft, maar onder omstandigheden, bijvoorbeeld zoals deze thans bestaan, is zeker niet uitgesloten dat aan de (te verwachten) maatschappelijke onrust ook kan worden tegemoetgekomen door het stellen van voorwaarden.

Gerechtshof Amsterdam, 26 oktober 2016, ECLI:NL:GHAMS:2016:4367
Gelet op het vorenstaande alsmede gelet op het feit dat de verdachte al gedurende lange tijd zich in voorlopige hechtenis bevindt en de inhoudelijke behandeling van de strafzaak niet op korte termijn zal plaatshebben, ziet het hof aanleiding om de voorlopige hechtenis, ondanks de geschokte rechtsorde als grond voor de voorlopige hechtenis, te schorsen tot aan de eerstvolgende behandeling van de strafzaak.