Een zitting bij de kinderrechter verschilt van de overige zittingen. Met het oog op de belangen van minderjarige verdachten gelden er voor de zitting bij de kinderrechter iets andere regels.

Wanneer zitting kinderrechter

Het materiële jeugdstrafrecht is in beginsel van toepassing wanneer de verdachte de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt. In sommige gevallen kan echter vanaf 16 jaar al het volwassenenstrafrecht worden toepast en voor jongvolwassenen tot 21 jaar kan soms toch het jeugdstrafrecht van toepassing worden verklaard. Bepalend is steeds de leeftijd van de verdachte op het moment dat het feit werd gepleegd.
De regels van de zitting bij de kinderrechter zijn echter alleen van toepassing op verdachten tot 18 jaar. De kinderrechter mag ook feiten behandelen die vanaf het 18de levensjaar door de verdachte zijn gepleegd, wanneer deze feiten samen worden behandeld met feiten die eerder zijn gepleegd. (art. 495 lid 4 - 6 Sv.)

N.B. Leeftijd volgens GBA is niet bepalend (HR 5 december 2006, ECLI:NL:HR:2006:AZ0652):
"de opvatting dat de strafrechter bij de vraag of art 486 Sv van toepassing is, niet vrij staat af te wijken van de in de GBA vermelde gegevens is onjuist"

Achter gesloten deuren

De zitting bij de kinderrechter vindt plaats achter gesloten deuren (art. 495b lid 1 Sv.). Publiek is dus niet toegestaan. Ook pers mag tijdens de zitting niet aanwezig zijn. Aan het slachtoffer of de nabestaanden van het slachtoffer wordt toegang verleend, tenzij de kinderrechter wegens bijzondere redenen anders beslist. De rechter kan in sommige gevallen bijzondere toegang verlenen (art. 495b lid 1 Sv.).
Wel is het zo dat de kinderrechter toch kan bepalen dat de strafzaak in het openbaar moet worden behandeld indien naar zijn oordeel het belang van de openbaarheid van de zitting zwaarder moet wegen dan het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de verdachte, diens medeverdachte, ouders of voogd.

> Meer informatie achter gesloten deuren

Verplichte aanwezigheid verdachte

De aanwezigheid van de verdachte bij de zitting van de kinderrechter is verplicht. Dit geldt alleen voor de eerste zitting. Na de eerste zitting, gaat het al om een behandeling op tegenspraak (HR 18 mei 2004, AO5056):
"verschijningsplicht alleen als verdachte in gebreke blijft op eerste zitting te verschijnen en niet op volgende (aangehouden) zittingen, terwijl het een behandeling op tegenspraak betreft"

Met de tweede nota van wijziging is in het wetsvoorstel aansluiting gezocht bij de regeling van art. 495a Sv (lid 2 en 3). Dat wil zeggen dat de jongvolwassene op wie het adolescentenstrafrecht wordt toegepast geacht wordt in persoon ter terechtzitting te verschijnen. Indien de adolescent niet ter terechtzitting aanwezig is, geldt als uitgangspunt dat de behandeling van de zaak wordt aangehouden en beveelt de rechter tevens de medebrenging van de verdachte. Slechts indien van de verdachte geen woon- of verblijfplaats bekend is of op grond van bijzondere omstandigheden kan de rechter het geven van een bevel tot medebrenging achterwege laten.

N.B. indien de officier van justitie voornemens is jeugdstrafrecht te vorderen, maakt hij dat aan verdachte bekend die dan verplicht is ter terechtzitting te verschijnen. Dit moet in dagvaarding worden vermeld (art. 260 lid 6 Sv.)

Verplichte aanwezigheid verdachte en ouders

Zolang de verdachte nog geen 18 jaar is, is hij verplicht om op zitting bij de kinderrechter te verschijnen. Ook de beide ouders zijn verplicht om op zitting bij de kinderrechter te verschijnen (artikel 496a Sv. Wet van 17 december 2009, Stb. 2010, 1 (30143). Zo nodig bevel medebrenging mogelijk.

De zitting bij de kinderrechter verloopt volgens een vast stramien. Eerst zal de kinderrechter u vragen naar uw personalia en adresgegevens. Daarna krijgt de officier van justitie het woord om uit te leggen waar u verdacht van wordt. Vervolgens gaat de kinderrechter de feiten en de persoonlijke omstandigheden met u bespreken. Daarna zal de officier van justitie zijn straf eisen, waarna uw advocaat daar weer op mag reageren. Tot slot krijgt u het laatste woord, waarna de rechter onmiddellijk uitspraak zal doen.

> Verloop zitting kinderrechter

Straffen kinderrechter

De kinderrechter mag de volgende straffen opleggen:

• Jeugddetentie tot maximaal 24 maanden (en bij verdachten < 16 jaar: 12 maanden)
• PIJ-maatregel
• Gedragsbeïnvloedende maatregel
• Werkstraf tot maximaal 200 uren
• Geldboete
• Verbeurdverklaring van in beslag genomen goederen
• Onttrekking aan het verkeer van in beslag genomen goederen